Tineke Schouten is een flapuit met feilloze timing

Als we iemand moeten noemen die het cabaretgenre heeft gevormd tot wat het vandaag de dag is, is het Tineke Schouten wel. Al sinds de jaren tachtig verkoopt ze steevast alle zalen uit en met haar onmiskenbare creativiteit en hilarische typetjes. Met haar legendarische timing heeft ze de slappe lach aan zich hangen en weet ze tal van zowel rare als herkenbare typetjes tot leven te wekken. Tineke Schouten is, zoals de kids het tegenwoordig noemen, de GOAT. In 2026 speelt ze de reprise van haar succesvolle voorstelling Femme Vitaal, hoog tijd om met haar in de voorstelling, haar rituelen en de toonaangevende kracht van humor te duiken.

Dit interview liever kijken of luisteren? Klik dan op de podcast onder aan deze pagina!

Het afgelopen seizoen stond voor u in het teken van Femme Vitaal; een show waarin u laat zien hoe razendsnel u nog altijd bent in het denken en doen. Waar haalt u die eindeloze energie vandaan?
Tineke: “Je krijgt het van je publiek, dat is een soort wisselwerking. ’s Morgens ben ik ook niet meer één van de fitste, maar als ik naar het theater ga, is het altijd leuk en gezellig. Mensen zijn heel liefdevol en nemen de moeite om het huis uit te gaan en naar mij te komen kijken. Ik vind dat heel wat! Doordat zij er zin in hebben, heb ik ook altijd zin. Ik doe dit al 42 jaar non-stop en er is nooit een avond dat ik denk: moet het echt? Nee. Het doek gaat open, er is applaus en het is meteen leuk! Je krijgt goede energie uit de zaal en dat kan je zelf ook weer teruggeven.”

Wat is het geheim voor die eeuwige mentale jeugd?
“Ik denk het kind in jezelf. Ik heb wel eens een liedje gemaakt over dat er altijd een kind in jezelf leeft. Ik heb ook wel een beetje ADHD, dus alles is leuk, ik zeg overal ‘ja’ op en soms schrik ik daarvan, want waarom zeg ik ‘ja’ als ik de tijd er niet voor heb? Maar je redt het altijd! Bij de supermarkt van mijn ouders – waar ik jarenlang heb gewerkt – kwam het woord ‘zeuren’ niet in het woordenboek van mijn moeder voor. Zij bracht vier kinderen groot terwijl ze elke morgen om 7:00 uur opstond om schorten te strijken voor vijftien winkelmeisjes en om dan ons naar school te brengen en weer door te gaan. Zij was een heel goed voorbeeld; de hele dag in de zaak, ’s avonds om 18 uur naar boven, eten koken, kassa’s tellen en weer door… ‘We gaan doorrrrrrrrrzetten!’ Doorzetten was haar woord. Binnen de familie zijn we allemaal doorzetters. Je kan wel thuis gaan hangen, maar daar word je moe van.”

Wegens succes staat u dit jaar weer in Theater Lampegiet. In hoeverre merkt u dat een voorstelling verandert bij de reprise ten opzichte van de eerste tour?
“Ik moet heel erg oppassen dat het niet te lang wordt. Ik begin altijd met één uur en vijftig minuten en ik zit nu alweer op twee uur en vijf minuten. Als mensen te hard lachen, is het al twee uur en acht minuten. In het vak zeggen we: kill your darlings. Haal iets weg of kort het in. Ik moet tegen mezelf zeggen dat ik het kort moet houden, maar ik wil zoveel vertellen en alles is zo leuk.”

"Pas als je een grap in de goede volgorde
en met de juiste timing vertelt,
komt die aan."

Heeft u een pre-show ritueel?
“Ik ga altijd even achter de coulissen mediteren. Voor mij is meditatie even bedanken: ‘Onze Lieve Heer, moge het vanavond goed gaan. Bedankt dat ik nog gezond ben.’ Dat bedanken zit heel erg in mijn systeem. Vooral ook: ‘Houd mijn kinderen en kleinkinderen gezond’ want ook dat is onderdeel van succes. Als er iets met hen is, sta ik ook niet meer vrolijk op het toneel.”

Uw timing is legendarisch strak. Is dat iets wat je kan oefenen zoals een musicus een toonladder oefent?
“Ja, timing is ook muzikaliteit. Ik wilde helemaal geen cabaretière worden vroeger. Ik wilde zangeres worden, ik had honderden liedjes en vooral ook in allerlei talen. Pas als je een grap in de goede volgorde en met de juiste timing vertelt, komt die aan, dan wek je de lach op bij mensen. Ik heb sketches waarbij ik iets vertel en daar zorgvuldig op voortbouw, maar als ik tussendoor ook maar één keer kuch of me verspreek, is het ritme weg en dan wordt de lach ook kleiner. Het gaat om de opbouw naar een lach toe. Het is een heel lekker, triomfantelijk gevoel wanneer je dat doet, want ik weet wat er komen gaat.”

U staat bekend om alle typetjes die u heeft gemaakt, die onder andere gebaseerd zijn op baantjes uit het verleden. Welke baan zou u nog eens over willen doen?
“Autobedrijf Hessing was vreselijk leuk. Dat heb ik vijf jaar gedaan. Als gastvrouw, maar ook als receptioniste en secretaresse. Hessing bestond uit acht broers en ik heb verschrikkelijk met ze gelachen. Dat inspireerde enorm, ook om sketches te schrijven. Daar kwam ook mijn eerste doorbraak sketch vandaan. Dat typetje komt elke vijf jaar wel ergens terug, elke keer met een nieuwe baan waar ze opgewekt in gaat, maar waar ze altijd weer wordt ontslagen door ontwikkelingen en problemen. Dat lijkt ook wel een beetje op mij. Ik kan soms ook gesprekken openen, met leuke of aardige bedoelingen, maar dan net iets verkeerds zeggen. Iets te veel flapuit. Ik bedoel het goed, maar soms lukt het niet helemaal.”

Er is momenteel veel ernstigs aan de hand in de wereld. Hoe denkt u dat humor een positieve bijdrage kan leveren in donkere tijden?
“Ik vind het een gekke wereld geworden, erg jammer. Door de computer en de telefoons weten we alles van iedereen. En iedereen wil naar het buitenland. Als bij ons de oorlog uitbreekt, wil ik ook naar mijn schoonzoon met zijn Marokkaanse roots. Ik ben voor alle culturen. Verdiep je er maar in, dan hoor je vanzelf hoeveel mooie kanten mensen uit andere culturen hebben en waarom je niet alles over één kant mag scheren. In mijn theatershow vertel ik dat ook en ik heb er ook heel veel liedjes over geschreven. Het houdt me allemaal bezig en dat verweef ik in mijn shows, maar niet te veel, want we willen lachen. We leven nu en hier en dat houden we maar even zo.”

"Soms zeg ik tegen mezelf:
‘Schouten, pas op de plaats!’”

Toen u begon, waren vrouwelijke cabaretiers een stuk schaarser dan nu. Verschilt mannelijke humor heel erg van vrouwelijke humor?
“Een lange tijd wel. Vroeger kreeg ik veel kritiek want lange tijd vonden mensen met te plat of te hard, omdat ik van mannen-grappen hield. Mijn man was mega humoristisch en kon ook best stevig en grof zijn, terwijl het een hele lieve, zachtaardige man was. Hij zou nooit iemand benadelen. Mijn humor was wel grof voor een vrouw. Maar ja, ik ben al 42 jaar uitverkocht dus ze blijven toch wel komen. Tegenwoordig mag er veel meer. Het valt me op dat ook jonge cabaretières heel hard kunnen zijn nu. Dingen waarvan zelfs ik soms denk: dat zou ik niet doen. Maar ieder zijn ding.”

U maakt al sinds de jaren 80 theatershows. Wat is het grootste verschil tussen een show in die tijd versus eentje in 2026?
“Tegenwoordig moet alles sneller. Maar ouderwets lachen is hetzelfde, mensen blijven niet voor niets komen. Ik doe niet zo heel veel anders dan dertig jaar geleden. Ik heb nog dezelfde pittige grappen.”

In uw tienerjaren deed u mee aan verschillende talentenjachten en uw vader hield u toen met beide benen op de grond. Hoe zorgt u er in deze tijd voor dat u trouw blijft aan uzelf?
“Ik heb eigenlijk een heel saai dagelijks leven en ik heb ook twintig jaar in Maartensdijk gewoond. Ik was toen eens drie weken uitverkocht in Carré, maar ik had geen tijd om in tv programma’s te zitten, dus niemand uit het dorp wist het eigenlijk. Er was toen minder communicatie naar buiten toe. Ze vroegen me dan wel eens of ik nog wat deed, en dan dacht ik: ik ben de meest uitverkochte cabaretière! Dat zei ik natuurlijk niet. Ik zei: ‘Ja, ik sta in het theater.’ Ik moet soms ook oppassen dat ik niet te bij de hand wordt. Dan zeg ik tegen mezelf: ‘Schouten, pas op de plaats!’”

Na een tour heeft u vaak een paar maanden tijd voor uzelf. Wat doet u het liefst in die tijd om op te laden?
“Mijn kleinkinderen zien. Mijn kleinkinderen, mijn dochters, mijn familie. Ik heb altijd wel logées uit bijvoorbeeld Miami. Mijn zusje bijvoorbeeld, mijn dochter woonde ook een lange tijd in Miami. Dan ging ik daarheen of zij kwam bij ons. In Brussel heb ik een zusje, waarmee ik soms wat leuks ga doen zoals een klein reisje maken. Vooral familieaangelegenheden. Ik ben erg gehecht aan mijn grote familie. Ik heb een hartstikke leuke broer, neven, nichten, die zijn allemaal hartstikke welkom.”

"Femme Vitaal… ho, ho, ho, jongens…
ik moet het maar blijven, hè!"

Bijna al uw voorstellingen hebben wel een soort woordspeling in de titel. Heeft u stiekem al titels klaarliggen voor shows die nog niet bestaan?
“Ik had hele andere titels. Deze titel heb ik voor het eerst niet zelf verzonnen. Omdat ik zowel gelovig als bijgelovig ben, dacht ik: Femme Vitaal… ho, ho, ho, jongens… ik moet het maar blijven, hè! Die titel moest twee jaar geleden al verzonnen worden. Het was mijn stiefzoon uit Boston die riep dat Femme Vitaal leuk was en de producent was het daarmee eens. Ik vond het doodeng. Ik heb alle bomen af lopen kloppen, laat me toch vitaal blijven. 

Ik weet nog geen nieuwe titels. Aan het einde van deze tour, als ik weer die honderd voorstellingen gedaan heb, ga ik ernaar kijken. Ik weet nog niet wat ik ga doen. Ga ik nu eindelijk een keer stoppen? Dat willen mijn muzikanten en toneelmeester niet. Zelf denk ik aan misschien een kleinere of korte tour of iets op een vaste plek. De jongens roepen dat ik er nog maar één moet schrijven. Maar het schrijven is de grootste bevalling. Weer verzinnen wat ik kan doen, terwijl ik alles al een keer gedaan heb. Maar er komt vast weer een show. Als ik me goed voel, de femme vitaal blijft, dan denk ik dat ik nog wel even doorga.”

Wat is het gekste dat u ooit heeft meegemaakt tijdens uw carrière?
“Dat ik Kaandorp imiteerde en dat ze ineens het podium opkwam. Of dat ik de oeuvreprijs kreeg en dat Van Duin het podium opkwam, dat vond ik ook heel bijzonder en had ik helemaal niet verwacht. Gekke dingen… dat ik tijdens een sketch, van Bep Lachebek in haar elektrische stoel, opstond en dat mijn pruik bleef hangen achter een haakje. Ik had een soort kousje op mijn hoofd, dus het leek net of ik een kaal was. 35 jaar geleden had ik een heel mooi openingsnummer als een clown met een hele grote bolle broek, maar vlak voor ik opging, ging het elastiek kapot. Ik dacht dat het wel ging, maar langzaam gleed die broek naar beneden. De zaal moest verschrikkelijk lachen. Dat soort dingen maak je wel mee.”

Wanneer voelt u zich het meest gezien als mens?
“Ach, met mijn kleinkinderen aan de hand, dan lopen ze naast je te vertellen. ‘Oma, je bent de GOAT.’  Ken je dat? De Greatest Of All Time. Of dan zeg ik dat ik zoveel van ze houd en dan krijg je terug: ‘Ja, maar ik hou van jou van de aarde tot aan de sterren en nog verder.’ Allemaal schatten. Ook de grote lummels van zeventien jaar. ‘Oma, dat til ik wel even voor jou, dat kan jij niet meer.’ Of ze zijn blij als je ze wat toestopt. Zij hebben het geld het hardst nodig.”

Tot ziens in het najaar van 2026 in Veenendaal!
“Ik vind Veenendaal altijd leuk. Ik kom er graag. Ze hebben me gesteund van begin af aan. Veertig jaar geleden al!”

Tekst: Cheyenne Weijers

Meer weten? Beluister het complete gesprek via onze podcast Theater Praat op Spotify en YouTube! 
Tineke staat met Femme Vitaal op woensdag 4 en donderdag 5 november 2026 in Theater Lampegiet.